25 Kasım’a giderken kampüslerden bir kez daha söylüyoruz: Üniversiteler erkek şiddetinden muaf değil. Derslikte, kulüp odasında, yurtta, kampüs yolunda ve telefon ekranlarımızda karşılaştığımız taciz ve şiddet münferit değil; erkek egemen düzenin kampüsteki yüzü. Bu düzen faili koruyor, kadınları ve lgbti+’ları yalnızlaştırıp susturmaya çalışıyor.
Kampüs kapısı erkek şiddetini dışarıda bırakmıyor. Erciyes Üniversitesi’nde Meliha Keskin, okuduğu fakültenin kapısında boşandığı erkek tarafından pompalı tüfekle öldürüldü. Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku, Dersim’de kaybolduğunda ailesi yıllarca adalet aradı, dosya ise faili meçhule terk edildi. Ancak altı yıl sonra yeniden açılan soruşturmada dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel ve oğlu dahil çok sayıda kişi tutuklandı. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğrencisi Rojin Kabaiş kaybolduktan 18 gün sonra cansız bedeni Van Gölü kıyısında bulundu. Adli Tıp raporunda bedeninde iki ayrı erkeğe ait DNA tespit edilmesine rağmen dosya iki yıldır gizlilik kararlarının ardında, “intihar” algısının gölgesinde yürütülüyor. Gülistan’ın dosyası, devletin erkek şiddetini nasıl örtbas ettiğinin en çıplak belgesi; Rojin’in dosyası ise aynı örtbasın bugün hâlâ sürdüğünü gösteriyor.
Yurda birkaç dakika geç kalan kadın öğrencinin ailesini arayan, öğrencileri giriş saatleri, kameralar ve disiplin cezalarıyla denetleyen yurt yönetimleri de yurtlarında yaşamını yitiren kadınların hesabını vermiyor. KYK yurtlarında “düştü”, “intihar etti” denilerek geçiştirilen Azra Dorak, Zehra Kaçar, Zeynep Dicle Çalışır, Ezgi Çetin ve onlarca kadının şüpheli ölümü hâlâ yanıt bekliyor.
Galatasaray Üniversitesi’nde etkin bir Cinsel Tacizi Önleme Komisyonu (CİTÖK) için toplanan yüzlerce dilekçe yanıtsız kaldı. Uludağ Üniversitesi’nde tacize sessiz kalan Özel Güvenlik, Kadın Dayanışma Ağı’nın gazete dağıtımını engelledi. Bir yerde cinayetler, bir yerde “intihar” denip kapatılmak istenen dosyalar, bir yerde yanıtsız dilekçeler, bir yerde dağıtılan bir masa: Biçimler farklı, ama hepsinin ardında aynı aktörler var.
Biz kadınlar ve lgbti+’lar bu aktörleri çok iyi tanıyoruz: Fakülte kapısından yurt koridoruna kadar bizi izleyen ÖGB’yi; Nureddin Yıldız gibi kadın düşmanlarını önce Boğaziçi’ne, sonra diğer üniversitelere sokan devleti; buna karşı çıkan öğrencileri işkenceyle gözaltına alanları; kadın cinayetlerinin en çok yaşandığı yer aileyken “Aile Yılı” ilan edip kadınları o evlere geri gönderen sarayı; Gülistan’ın ve Rojin’in dosyasını yıllarca karanlıkta bırakanları; katillerimizi saklayıp cezasızlıkla ödüllendirenleri.
Bunlar ayrı ayrı olaylar değil, tek bir düzenin parçaları. Erkek egemenliği kendiliğinden ayakta durmuyor; devlet onu yasalarla, mahkemelerle, polisle ve “aile” söylemiyle sürekli yeniden üretiyor. 8 Mart eylemine katıldığı için ailesi polis tarafından aranan ve ardından gelen aile baskısının sonunda babasının silahından çıkan kurşunla yaşamını yitiren İlayda Zorlu’nun ölümü bu ortaklığın en acı örneklerinden biri.
Üniversitede de bu düzenin taşıyıcıları belli: “Kızların alkole dirençleri daha düşük olduğu için” istismara uğradığını söyleyen kayyum rektörler, CİTÖK’leri işlevsizleştiren atanmış yönetimler; failleri değil, tacizi ifşa eden kadınları kameralarla takip eden ÖGB’ler ve kürsüye çıkarılan kadın düşmanları. Hepsi aynı politikayı kampüse taşıyor: kadınları eve, öğrencileri itaate mahkûm etmek.
Bu politikaların kampüsteki en somut sonucu, şiddete uğrayanın başvurabileceği mekanizmaların yokluğu. Taciz ve cinsel şiddete uğrayan tüm üniversite mensuplarının başvurabileceği CİTÖK’ler neredeyse hiçbir üniversitede yok; olduğu yerlerde ise bütçesiz, kadın öğrencilerden kopuk ve sundukları raporlar disiplin kurullarında hiçe sayılabiliyor. Tacizcisini ifşa eden kadını suçlayan, kimi zaman tacizciye tacizci diyen öğrenciye kınama cezası veren kayyum yönetimler, failleri kürsülerde, kulüplerde ve seçim listelerinde tutmaya devam ediyor. Bilkent’te hocasının sistematik şiddetine uğrayan öğrenciye komisyon “başka bir öğrenciye uygulayacağını düşünmüyoruz” diyor; akademisyene ertesi yıl yeni bir ders açılıyor.
Bu kurumsal boşluğa erkek şiddetini besleyen maddi koşullar ekleniyor. Yoksulluk en ağır biçimde kadınları vuruyor: geçinemeyen kadın öğrenciler ya okurken güvencesiz, düşük ücretli işlerde çalışıyor ya da ailelerinin maddi denetimine boyun eğmek zorunda kalıyor. Yoksulluk nerede kalacağımızı, eve hangi yoldan ve hangi saatte döneceğimizi de belirliyor: Bizi kalitesiz KYK yurtlarına, ışıklandırması olmayan kampüs yollarına ve yurtlarımıza gitmeyen otobüslere mahkûm ediyor. Erkek egemen kapitalizm kadın öğrencileri hem yoksullaştırıyor hem de şiddete karşı seslerini kısmaya çalışıyor.
Rejimin erkek şiddetinin önünü açtığı politikaları, kampüsteki gündelik ilişkilerde her gün yeniden üretilen patriyarkal düzenden de besleniyor. Bunu öğrencinin ders notu, tez danışmanlığı ve akademik kariyeri üzerindeki gücünü tacize dönüştüren hocalarda; “şaka” diye geçiştirilen cinsiyetçi yorumlarda; flört ilişkilerindeki denetim ve kıskançlıkta; rızanın hiçe sayıldığı ilişkilerde ve failleri korumak için kadınların dışarı itildiği kulüplerde görüyoruz. Çoğu zaman fail aynı sınıfta, aynı kulüpte, aynı arkadaş çevresinde kalırken o ortamı terk etmek zorunda kalan kadın oluyor.
Bu farklı ölçek ve biçimler, kadınların bedeni, emeği ve sözü üzerinde erkeklere hak tanıyan aynı patriyarkal zeminden besleniyor.
Kararların öğrencilerin dışında alındığı bir üniversitede erkek şiddeti büyümeye devam eder. Bu yüzden kampüste erkek şiddetine karşı mücadele, öğrencilerin üniversitede söz, yetki ve karar hakkı mücadelesinden ayrı düşünülemez. Öğrencilerin söz sahibi olduğu yönetimler, karar hakkı olan öğrenci temsilcilikleri ve kadın ve lgbti+ öğrencilerin denetlediği komisyonlar olmadan erkek şiddetini kampüslerden defedemeyiz.
Bunu kazanmanın yolu, dayanışmamızı kalıcı ve örgütlü bir güce dönüştürmekten geçiyor. Kadın çalışmaları topluluklarında, dayanışma ağlarında ve ÖTK’larda örgütlenmeli; tacize uğrayan arkadaşlarımızın süreçte yalnız kalmamasını sağlamalı, kulüplerimizi faillere kapatmalıyız. Mücadelemiz hem erkek egemenliğini örgütleyen rejime hem de onu kampüste ve gündelik ilişkilerde yeniden üreten her pratiğe yönelmek zorunda.
Kampüsleri de sokakları da terk etmiyoruz!





























